(Tinsao.net) – Với khối lượng tác phẩm phong phú cùng sức sống bền bỉ qua thời gian, ông được xem là một trong những gương mặt có ảnh hưởng lớn của văn học Việt Nam.
Vũ Trọng Phụng – “Ông vua phóng sự đất Bắc” của văn học Việt Nam
Khi nhắc đến những tên tuổi lớn của văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ XX, không thể bỏ qua Vũ Trọng Phụng – nhà văn, nhà báo được hậu thế tôn vinh là “Ông vua phóng sự đất Bắc”. Ông sinh năm 1912, quê gốc tại Mỹ Hào (Hưng Yên) nhưng lớn lên ở Hà Nội. Cha mất khi ông mới 7 tháng tuổi, để lại tuổi thơ nhiều thiếu thốn.
Gia cảnh nghèo khó khiến Vũ Trọng Phụng cùng gia đình phải sống trong một căn gác nhỏ trên phố Hàng Bạc. Ngay từ khi còn trẻ, ông đã trải qua nhiều công việc khác nhau để kiếm sống. Ông từng làm thư ký cho hãng buôn Godart rồi làm việc tại Nhà in Viễn Đông nhưng đều không gắn bó lâu dài.
Nhà văn, nhà báo Vũ Trọng Phụng
Sau những biến cố nghề nghiệp, Vũ Trọng Phụng bước vào con đường viết văn, làm báo và nhanh chóng khẳng định tài năng. Dù chỉ có khoảng 9 năm hoạt động văn chương, ông đã để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ gồm 30 truyện ngắn, 9 tiểu thuyết, 9 tập phóng sự, 7 vở kịch, một bản dịch kịch từ tiếng Pháp cùng nhiều bài phê bình, tranh luận văn học và hàng trăm bài báo về các vấn đề xã hội, chính trị, văn hóa.
Năm 1930, khi mới 18 tuổi, ông ra mắt độc giả với truyện ngắn Chống nạng lên đường đăng trên báo Ngọ Báo. Tuy chưa tạo được tiếng vang lớn, tác phẩm đã phần nào cho thấy tư duy hiện thực sắc sảo và khả năng quan sát đời sống của một cây bút trẻ.
Một năm sau, vở kịch Không một tiếng vang giúp tên tuổi ông được chú ý nhiều hơn. Từ năm 1934, sự nghiệp sáng tác của Vũ Trọng Phụng bước vào thời kỳ thăng hoa với tiểu thuyết Dứt tình đăng trên Hải Phòng tuần báo. Tiếp đó là hàng loạt tác phẩm nổi tiếng như Giông tố, Số đỏ, Vỡ đê, Làm đĩ, đưa ông trở thành một trong những đại diện tiêu biểu nhất của khuynh hướng văn học hiện thực.
Dù tuổi đời còn rất trẻ, Vũ Trọng Phụng đã cho thấy cái nhìn sâu sắc về xã hội đương thời. Các sáng tác của ông mạnh mẽ phơi bày những mặt trái, sự giả dối và tình trạng suy đồi trong xã hội Việt Nam dưới chế độ nửa thực dân, nửa phong kiến.
Không chỉ thành công với tiểu thuyết, ông còn được xem là cây bút phóng sự xuất sắc bậc nhất của báo chí Việt Nam thời kỳ đó. Năm 1933, phóng sự đầu tay Cạm bẫy người đăng trên báo Nhật Tân dưới bút danh Thiên Hư đã gây nhiều chú ý trong dư luận.
Sau thành công này, các tác phẩm như Kỹ nghệ lấy Tây, Cơm thầy cơm cô, Lục xì tiếp tục khẳng định vị thế của ông trong làng báo. Với giọng văn sắc bén, giàu tính châm biếm nhưng vẫn thấm đẫm tinh thần nhân văn và sự cảm thông đối với những phận người nghèo khổ, Vũ Trọng Phụng nhận được sự đánh giá cao từ giới chuyên môn và độc giả.
Chính vì vậy, ông được xem là “Ông vua phóng sự đất Bắc”, “Balzac của Việt Nam” và là một trong những đại diện tiêu biểu của dòng văn học tả chân. Những tác phẩm của ông không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn mang giá trị phê phán sâu sắc, góp phần tạo nên diện mạo riêng cho văn học Việt Nam trước Cách mạng.
Số đỏ – kiệt tác trào phúng vượt thời gian
Trong sự nghiệp sáng tác của Vũ Trọng Phụng, Số đỏ được xem là tác phẩm tiêu biểu nhất và có sức ảnh hưởng lâu dài nhất. Tiểu thuyết được đăng nhiều kỳ trên Hà Nội Báo từ ngày 7/10/1936 trước khi xuất bản thành sách vào năm 1938.
Gần một thế kỷ trôi qua, các nhân vật và chi tiết trong tác phẩm vẫn thường xuyên được nhắc đến trong đời sống văn hóa đại chúng. Số đỏ cũng nhiều lần được chuyển thể thành phim và kịch sân khấu.
Tác phẩm kể về Xuân Tóc Đỏ – một chàng trai nghèo tình cờ gặp nhiều cơ hội bất ngờ để từng bước gia nhập tầng lớp thượng lưu thành thị. Thông qua hành trình đổi đời đầy trớ trêu của nhân vật này, Vũ Trọng Phụng đã dựng nên bức tranh sinh động về xã hội Việt Nam thời kỳ Âu hóa nửa vời, nơi những giá trị truyền thống bị đảo lộn và biến dạng.
Không chỉ tạo nên tiếng cười châm biếm sâu cay, Số đỏ còn bóc trần sự lố lăng, giả tạo và tâm lý chạy theo danh vọng của một bộ phận thị dân đương thời. Đặc biệt, đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia được đưa vào chương trình Ngữ văn lớp 11 và đến nay vẫn được xem là một trong những thành tựu xuất sắc của văn học trào phúng Việt Nam hiện đại.
Không dừng lại ở phạm vi trong nước, Số đỏ còn là một trong những tác phẩm văn học Việt Nam được dịch sang nhiều ngôn ngữ nhất. Hiện tác phẩm đã được chuyển ngữ ít nhất sang tiếng Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc, Italy, Tây Ban Nha và Czech, đồng thời được xuất bản tại nhiều quốc gia như Mỹ, Đức và Trung Quốc.
Năm 2002, bản dịch tiếng Anh mang tên Dumb Luck do Giáo sư Peter Zinoman và Nguyễn Nguyệt Cầm thực hiện được phát hành tại Mỹ, góp phần đưa tác phẩm đến với đông đảo độc giả quốc tế. Một năm sau, Los Angeles Times đã bình chọn đây là một trong những cuốn sách đáng chú ý nhất năm. Tác phẩm cũng được đưa vào chương trình giảng dạy văn học Việt Nam tại nhiều trường đại học ở Mỹ.
Đến năm 2021, bản dịch tiếng Trung do Phó Giáo sư Hạ Lộ thuộc Đại học Bắc Kinh thực hiện tiếp tục nhận được nhiều phản hồi tích cực từ độc giả nước này. Năm 2022, phiên bản tiếng Đức với nhan đề Das große Los cũng được giới thiệu tới công chúng châu Âu.
Dù được xem là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại, cuộc đời Vũ Trọng Phụng lại vô cùng ngắn ngủi. Ông qua đời ngày 13/10/1939 vì bệnh nặng khi mới 27 tuổi, để lại nhiều tiếc nuối cho văn đàn nước nhà.
Chỉ trong khoảng 9 năm cầm bút, Vũ Trọng Phụng đã tạo dựng một di sản văn chương đồ sộ với nhiều tác phẩm có giá trị lâu bền. Cho đến hôm nay, những sáng tác của ông vẫn giữ nguyên sức sống, phản ánh chân thực xã hội Việt Nam trước Cách mạng và khẳng định vị trí đặc biệt của ông trong lịch sử văn học dân tộc.
0 Comments