Một nghiên cứu quy mô lớn vừa công bố trên tạp chí EClinical Medicine thuộc hệ thống Lancet cho thấy tuổi thọ không chỉ phụ thuộc vào gene di truyền mà còn liên quan chặt chẽ đến các thói quen diễn ra mỗi ngày. Các nhà khoa học nhận thấy chỉ cần duy trì đều đặn ba yếu tố gồm ăn uống lành mạnh, vận động thể chất và ngủ đủ giấc, con người có thể kéo dài tuổi thọ thêm gần một thập kỷ.
Nghiên cứu được thực hiện trên gần 60.000 người trưởng thành trong khoảng 8 năm. Kết quả cho thấy những người duy trì lối sống khoa học có nguy cơ tử vong sớm thấp hơn đáng kể so với nhóm còn lại. Điều đáng chú ý là hiệu quả không đến từ những thay đổi cực đoan mà từ các hành động nhỏ, lặp lại bền bỉ mỗi ngày.
Các chuyên gia đánh giá đây là một trong những bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy tuổi thọ khỏe mạnh hoàn toàn có thể được cải thiện thông qua lựa chọn sống thường nhật.
Ăn uống lành mạnh không cần quá khắt khe
Rau xanh, trái cây, cá và các loại hạt được xem là nền tảng của chế độ ăn giúp tăng tuổi thọ và giảm nguy cơ bệnh mạn tính.
Theo nhóm nghiên cứu, chế độ ăn giúp tăng tuổi thọ không đồng nghĩa với việc kiêng khem nghiêm ngặt hay loại bỏ hoàn toàn tinh bột, chất béo. Thay vào đó, nguyên tắc cốt lõi là ưu tiên thực phẩm tự nhiên, đa dạng và ít chế biến.
Sáu nhóm thực phẩm được đánh giá có lợi nhất cho tuổi thọ gồm rau củ, trái cây, cá, các loại hạt, đậu và sữa. Đây đều là những nhóm giàu vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất béo có lợi cho tim mạch.
Rau xanh và trái cây đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì giúp giảm viêm, hỗ trợ hệ miễn dịch và hạn chế nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường type 2, tim mạch hay ung thư. Nhiều nghiên cứu trước đây cũng cho thấy những người ăn nhiều rau quả thường có tuổi sinh học trẻ hơn tuổi thật.
Trong khi đó, các loại hạt và đậu cung cấp nguồn protein thực vật tốt cho cơ thể, giúp no lâu và ổn định đường huyết. Cá giàu omega 3 hỗ trợ bảo vệ não bộ và giảm nguy cơ bệnh tim. Các sản phẩm từ sữa bổ sung protein cùng canxi cần thiết cho xương và cơ bắp khi tuổi tác tăng lên.
Các nhà khoa học cho rằng điều quan trọng nhất không phải là ăn hoàn hảo trong vài ngày mà là duy trì chất lượng bữa ăn ổn định trong thời gian dài. Một người ăn thêm rau mỗi ngày, giảm thực phẩm siêu chế biến và hạn chế đồ uống có đường đã tạo ra khác biệt tích cực cho sức khỏe về lâu dài.
Vận động đều đặn quan trọng hơn tập quá sức
Chỉ khoảng 40 phút đi bộ nhanh hoặc vận động nhẹ mỗi ngày cũng có thể mang lại lợi ích lớn cho tim mạch và sức khỏe lâu dài
Yếu tố thứ hai liên quan trực tiếp đến tuổi thọ là hoạt động thể chất. Nghiên cứu chỉ ra khoảng 40 phút vận động cường độ vừa phải mỗi ngày có thể mang lại lợi ích đáng kể cho tim mạch, chuyển hóa và hệ miễn dịch.
Điều này không có nghĩa mọi người phải tập luyện cường độ cao hoặc dành nhiều giờ trong phòng gym. Những hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, leo cầu thang, đạp xe, bơi lội hoặc tập yoga đều có tác dụng nếu được duy trì thường xuyên.
Các chuyên gia cho biết cơ thể con người được thiết kế để vận động. Khi ngồi quá lâu, quá trình trao đổi chất chậm lại, khối cơ suy giảm và nguy cơ mắc bệnh tăng cao. Ngược lại, việc vận động đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ não bộ và giữ cơ thể linh hoạt khi về già.
Một điểm đáng chú ý là nghiên cứu nhấn mạnh hiệu quả của vận động tích lũy. Điều này có nghĩa mỗi khoảng thời gian hoạt động nhỏ trong ngày đều mang lại lợi ích. Chẳng hạn, đi bộ 10 phút sau bữa ăn, đứng lên vận động sau mỗi giờ làm việc hoặc đi bộ thay vì đi thang máy đều góp phần cải thiện sức khỏe.
Các nhà khoa học cho rằng nhiều người thất bại trong việc duy trì tập luyện vì đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu. Trong khi đó, việc xây dựng thói quen vận động vừa sức nhưng ổn định mới là yếu tố tạo nên khác biệt cho tuổi thọ.
Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể tự sửa chữa
Ngủ đủ từ 7 đến 8 giờ mỗi đêm giúp cơ thể phục hồi, cân bằng hormone và làm chậm quá trình lão hóa.
Ngủ đủ giấc là yếu tố cuối cùng trong công thức trường thọ được nghiên cứu đề cập. Thời lượng ngủ lý tưởng được xác định khoảng 7,2 đến 8 giờ mỗi đêm.
Trong lúc ngủ, cơ thể tiến hành hàng loạt quá trình phục hồi như tái tạo tế bào, điều hòa hormone, sửa chữa mô tổn thương và củng cố trí nhớ. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng hormone căng thẳng, gây rối loạn chuyển hóa và thúc đẩy quá trình lão hóa nhanh hơn.
Nhiều người hiện nay ngủ đủ số giờ nhưng chất lượng giấc ngủ kém do thường xuyên dùng điện thoại trước khi ngủ, thức khuya hoặc ngủ không đúng giờ. Các chuyên gia cho biết nhịp sinh học ổn định quan trọng không kém thời lượng ngủ.
Để cải thiện giấc ngủ, các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì giờ ngủ cố định, giảm ánh sáng xanh vào buổi tối, hạn chế caffeine sau chiều muộn và tránh ăn quá no trước khi lên giường. Ngoài ra, những hoạt động thư giãn nhẹ như đọc sách, thiền hoặc hít thở sâu cũng có thể giúp não bộ chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi dễ dàng hơn.
Thay đổi nhỏ nhưng duy trì lâu dài mới tạo khác biệt
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng không có một bí quyết trường sinh duy nhất. Tuổi thọ khỏe mạnh là kết quả của hàng nghìn lựa chọn nhỏ được lặp lại mỗi ngày. Một người bắt đầu đi bộ nhiều hơn, ngủ sớm hơn 30 phút hoặc thêm rau xanh vào bữa ăn có thể chưa thấy thay đổi ngay lập tức. Tuy nhiên, khi những thói quen này kéo dài trong nhiều năm, tác động tích lũy đối với sức khỏe và tuổi thọ là rất lớn.
Nghiên cứu cũng cho thấy chưa bao giờ là quá muộn để bắt đầu thay đổi. Ngay cả ở tuổi trung niên hoặc lớn tuổi, việc cải thiện lối sống vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống đáng kể.
Vienne (Theo Healthline, VeryWell Health)
0 Comments