Sự phổ biến của smartphone khiến nhiều người có thói quen dành thời gian cho màn hình nhiều hơn mức mong muốn, trong đó mạng xã hội thường là “thủ phạm” chính. Nếu bạn nhận ra mình đang lướt mạng một cách vô thức nhiều hơn mong muốn và muốn giành lại quỹ thời gian, 30 ngày có thể là khoảng thời gian đủ để tạo ra thay đổi.
Tác động của mạng xã hội với não bộ
Các chuyên gia cho rằng mạng xã hội hoạt động giống một “máy đánh bạc”, khi phần thưởng (lượt thích, bình luận) xuất hiện thất thường, khiến não liên tục quay lại. Cơ chế này liên quan đến dopamine – chất dẫn truyền thần kinh gắn với động lực và cảm giác được tưởng thưởng. Không chỉ khi nhận được phản hồi, não còn tiết dopamine ngay từ lúc mong chờ, khiến người dùng hình thành thói quen kiểm tra ứng dụng liên tục, ngay cả khi không còn thấy thú vị.
Việc nhiều nền tảng cạnh tranh sự chú ý khiến não quen với kích thích nhanh, từ đó khó tập trung vào những hoạt động không mang lại phản hồi tức thì.
Ở góc độ tâm lý sâu hơn, mạng xã hội còn đánh vào nhu cầu được công nhận và ghi nhận của con người. Khi những nhu cầu này không được đáp ứng ổn định, người dùng dễ rơi vào vòng lặp tìm kiếm sự chú ý và quay lại sử dụng thường xuyên hơn.
Điều gì xảy ra khi ngừng dùng mạng xã hội 30 ngày?
Dù dừng hẳn hay giảm dần, các chuyên gia cho rằng 30 ngày đủ để tạo thay đổi rõ rệt với não bộ. Khoảng thời gian này giúp mỗi người có “không gian” để nhận ra cảm xúc của mình khi không còn phụ thuộc vào mạng xã hội.
Tuy vậy, việc cắt giảm không hề dễ, bởi đây là hành vi “dễ gây thu hút” và được não liên tục thưởng. Vì thế, có thể cần 60-90 ngày để cảm giác thôi thúc giảm đáng kể. Tuy 30 ngày chưa đủ để thay đổi hoàn toàn mối quan hệ với mạng xã hội, đây là bước khởi đầu quan trọng, giúp điều chỉnh lại hệ thống phần thưởng của não và dần thích nghi với lối sống mới.
Khả năng tập trung cải thiện
Tiến sĩ Michael S. Valdez, giám đốc y khoa tại Detox California, cho biết việc liên tục chuyển đổi nội dung như trên mạng xã hội có thể làm suy yếu khả năng tập trung, khiến não khó duy trì sự chú ý với các nhiệm vụ chậm hơn. Theo thời gian, điều này làm phân tán sự chú ý và giảm hiệu quả làm việc.
Krista Norris, chủ cơ sở (hoặc người sáng lập) Trung tâm Trị liệu Conscious Connection Services, cũng cho rằng các thông báo dày đặc và việc tiêu thụ nội dung nhanh khiến não quen với những khoảng chú ý ngắn. Hệ quả là dễ mệt mỏi về nhận thức và khó kiên nhẫn với những công việc cần tập trung lâu nhưng có giá trị hơn.
Ngủ ngon hơn
Nhiều người có thói quen dùng điện thoại vào ban đêm để tạm quên đi những lo toan của ngày dài. Theo chuyên gia, việc tạm ngừng mạng xã hội trong 30 ngày có thể mang lại thay đổi rõ rệt cho cả não bộ và cơ thể. Phần lớn mọi người ngủ ngon hơn chỉ sau một tuần và giảm lo âu sau khoảng hai tuần.
Ngoài ra, khi hạn chế lướt điện thoại vào ban đêm, giấc ngủ cũng trở nên sâu và phục hồi tốt hơn. Ngay cả việc giảm thời gian màn hình cũng có thể cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ.
Bớt lo âu hơn
Theo chuyên gia Krista Norris, nhiều người có thể cảm nhận mức độ lo âu giảm và trạng thái cảm xúc cân bằng hơn khi ngừng dùng mạng xã hội. “Khi không còn liên tục so sánh và bị kích thích bởi dòng nội dung dồn dập, trí trở nên rõ ràng hơn, đồng thời kết nối với suy nghĩ và cảm xúc của chính mình tốt hơn”, cô nói. Ở góc độ lâm sàng, Norris cho rằng mạng xã hội có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng lo âu và trầm cảm, đặc biệt do sự so sánh, quá tải kích thích và áp lực phải thể hiện một phiên bản “chỉn chu” của bản thân, khiến nhiều người luôn cảm thấy thiếu tự tin hoặc quá nhạy cảm với cách người khác nhìn nhận mình.
Danielle B. Wald, người sáng lập và nhà trị liệu tâm lý tại Integrative Psychological Services, cũng nhận định, mạng xã hội khiến chúng ta liên tục tiếp xúc với những nội dung giàu cảm xúc, từ đó khó tập trung vào cuộc sống của chính mình.
“Không chỉ đối mặt với những áp lực cá nhân như công việc, gia đình hay giao thông, bạn còn phải xử lý cả cảm xúc trước niềm vui, sự tức giận hay nỗi buồn của người khác”, cô nói. Việc loại bỏ những kích thích này có thể giúp giảm đáng kể căng thẳng và lo âu.
Sống ‘trọn vẹn’ với hiện tại hơn
Theo chuyên gia Alexis Briggie, giám đốc tâm lý học tại Bệnh viện Silver Hill, khi điều chỉnh việc sử dụng mạng xã hội, nhiều người cảm thấy mình hiện diện rõ ràng hơn trong cuộc sống. “Khi tạm rời xa, bạn bắt đầu kết nối lại với môi trường xung quanh, các mối quan hệ và cả trải nghiệm nội tâm của chính mình”, cô nói. Nhiều người cho biết họ bớt cảm giác phân tán và trở nên vững vàng, tập trung hơn.
Có nhiều thời gian hơn trong ngày
Nếu bạn không nhận ra mình dành bao nhiêu thời gian cho mạng xã hội mỗi ngày, việc không sử dụng nó sẽ giúp não bộ điều chỉnh lại các thông số đó.
“Điều đầu tiên mà hầu hết mọi người nhận thấy là họ có nhiều thời gian rảnh hơn”, Morin nói. “Về mặt hành vi, việc giảm sử dụng mạng xã hội có thể mang lại cho bạn nhiều tự do hơn trong ngày. Bạn có thể bắt đầu đưa ra những lựa chọn lành mạnh hơn với thời gian của mình, chẳng hạn như nghỉ ngơi nhiều hơn, dành nhiều thời gian hơn cho những người thân yêu hoặc cuối cùng cũng hoàn thành danh sách việc còn dang dở”.
Có thể quay lại với những sở thích cũ
Khi có thêm thời gian, nhiều người bắt đầu tìm lại những sở thích từng bị bỏ quên vì mạng xã hội. Theo chuyên gia, họ có xu hướng quay lại với các hoạt động từng yêu thích. Bác sĩ Valdez cho biết sau khi ngừng dùng mạng xã hội, những hoạt động thường ngày cũng trở nên thú vị hơn khi não bộ dần “tái cân bằng” và bạn lấy lại nhịp sống quen thuộc.
Cảm thấy tốt hơn về bản thân
Theo chuyên gia Danielle B. Wald, khi không còn liên tục nhìn vào những khoảnh khắc nổi bật của người khác, bạn sẽ bớt tự phê phán bản thân. Đồng thời, việc không tiếp xúc quá nhiều với nội dung tiêu cực hay quá tải cũng giúp góc nhìn về cuộc sống trở nên tích cực hơn.
Bác sĩ Valdez cho biết việc sử dụng mạng xã hội quá nhiều thường gắn với mức độ lo âu cao hơn và tâm trạng kém hơn, phần lớn do thói quen so sánh liên tục. Não bộ luôn ở trạng thái “đánh giá vị thế xã hội”, điều này về lâu dài có thể làm gia tăng căng thẳng.
Điều gì xảy ra khi 30 ngày này kết thúc?
Sau 30 ngày giảm hoặc ngừng dùng mạng xã hội, những tác động tích cực vẫn có thể tiếp diễn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là duy trì thói quen mới, bởi nhiều người dễ quay lại cách dùng cũ nếu không xây dựng được hành vi thay thế phù hợp.
Các chuyên gia cho rằng những thay đổi nhỏ nhưng có chủ đích như đặt giới hạn thời gian, xác định rõ mục đích khi sử dụng sẽ giúp cải thiện bền vững hơn so với việc cắt bỏ hoàn toàn. Ngoài ra, có thể áp dụng các biện pháp “tăng độ khó” khi truy cập như tắt thông báo, đặt giới hạn thời gian hoặc để điện thoại xa tầm tay.
Theo bác sĩ Valdez, sau khoảng 3-4 tuần, cảm giác thôi thúc kiểm tra mạng xã hội thường giảm dần khi não bộ bắt đầu “thiết lập lại” mức độ kích thích quen thuộc, từ đó giảm dần sự phụ thuộc.
Hướng Dương (Theo Real Simple)
0 Comments