Theo báo cáo gần đây trên ấn phẩm Morbidity and Mortality Weekly Report của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), biến thể “Cicada” (Ve sầu), có tên khoa học là BA.3.2, đã xuất hiện tại hơn 20 quốc gia. Dù chưa gây lo ngại trên diện rộng, cấu trúc di truyền khác thường của biến thể này – đặc biệt là các đột biến trong protein gai – đang đặt ra những câu hỏi quan trọng về khả năng duy trì hệ miễn dịch hiện có.
Khác với các đợt bùng phát trước đây, khi một biến thể nhanh chóng chiếm ưu thế, BA.3.2 lây lan chậm hơn. Tuy vậy, việc biến thể này có khả năng né tránh một phần miễn dịch vẫn có thể góp phần làm gia tăng ca nhiễm theo mùa, đặc biệt ở những nhóm từng mắc bệnh hoặc đã tiêm vaccine.
“Tại Mỹ, biến thể BA.3.2 đã được phát hiện trong mẫu dịch mũi của 4 hành khách, 3 mẫu nước thải từ máy bay, mẫu lâm sàng của 5 bệnh nhân và 132 mẫu nước thải tại 25 bang”, CDC cho biết trong báo cáo.
Ảnh minh họa: AP
Biến thể Cicada là gì và xuất hiện từ đâu?
Theo CDC, BA.3.2 là một nhánh tách biệt rõ rệt của họ Omicron, phát sinh độc lập từ dòng JN.1 – biến thể đã lưu hành rộng rãi từ đầu năm 2024. Biến thể này lần đầu được phát hiện trong một mẫu bệnh phẩm đường hô hấp tại Nam Phi vào tháng 11/2024, dù các dấu hiệu cho thấy nó có thể đã âm thầm lây lan từ trước đó vài tháng.
Đến giữa năm 2025, BA.3.2 xuất hiện tại nhiều điểm giao thông quốc tế, trong đó có ca ghi nhận tại sân bay quốc tế San Francisco liên quan đến một hành khách người Hà Lan. Kể từ đó, biến thể này được phát hiện thông qua cả xét nghiệm lâm sàng và giám sát nước thải.
Các nhà nghiên cứu cũng đã xác định ít nhất hai nhánh phụ mới của BA.3.2, cho thấy virus vẫn đang tiếp tục tiến hóa trong quá trình lây lan. Tuy nhiên, do chưa lấn át các biến thể khác nên Cicada vẫn chỉ được theo dõi, chưa bị xếp vào nhóm đáng lo ngại cao.
Vì sao các đột biến ở protein gai đáng lo ngại?
Điểm đáng chú ý nhất của biến thể Cicada nằm ở những thay đổi tại protein gai – cấu trúc mà virus sử dụng để xâm nhập vào tế bào người. Protein này cũng là mục tiêu chính của hệ miễn dịch được hình thành sau tiêm vaccine hoặc từng nhiễm bệnh.
“Kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát vào cuối năm 2019, các biến thể SARS-CoV-2 với đột biến ở protein gai liên tục xuất hiện, tạo ra sự đa dạng kháng nguyên và khả năng né tránh miễn dịch, đòi hỏi phải định kỳ đánh giá và điều chỉnh thành phần vaccine Covid-19”, CDC cho biết.
Khi các đột biến làm thay đổi protein gai, kháng thể có thể liên kết kém hiệu quả hơn, từ đó làm giảm khả năng vô hiệu hóa virus. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy BA.3.2 có khả năng né tránh miễn dịch tốt hơn, tức có thể phần nào “lách” qua hàng rào bảo vệ này.
Điều này không có nghĩa vaccine trở nên mất tác dụng, nhưng nó có thể làm tăng khả năng nhiễm bệnh sau khi tiêm chủng.
Những điều cần lưu ý và cách bảo vệ bản thân
Hiện tại, biến thể Cicada dường như chưa gây ra các triệu chứng mới hay bất thường. Theo Stony Brook Medicine, biểu hiện lâm sàng của biến thể này tương tự các biến thể Omicron khác, bao gồm ho, mệt mỏi, sốt và đau nhức cơ thể. Một số trường hợp cũng có thể bị đau họng, sổ mũi, đau đầu hoặc khó thở.
Dù chưa phải là mối lo ngại lớn, sự xuất hiện của Cicada một lần nữa cho thấy khả năng thích nghi của virus SARS-CoV-2 và lý do vì sao việc theo dõi, cảnh giác vẫn cần được duy trì trong bối cảnh sống chung với Covid-19.
CDC kết luận: “Dữ liệu giám sát chặt chẽ sẽ tiếp tục giúp định hướng công tác chuẩn bị, đảm bảo phản ứng kịp thời trước các biến thể SARS-CoV-2 mới, đồng thời hỗ trợ việc ra quyết định trong cập nhật thành phần vaccine Covid-19”.
Hướng Dương (Theo Discover Magazine)
0 Comments