Hôm 27/3, bác sĩ S. Chatterjee, chuyên gia tư vấn cao cấp khoa Nội, Bệnh viện Indraprastha Apollo ở New Delhi, Ấn Độ, cho hay ông vừa điều trị cho trường hợp một bệnh nhân nam 42 tuổi gặp vấn đề về sức khỏe gan do lạm dụng vitamin B3 (niacin).
Theo bác sĩ Chatterjee, người đã có 22 năm kinh nghiệm trong thăm khám, điều trị, người đàn ông trên đã tự ý dùng liều cao sau khi thấy mạng xã hội lan truyền thông tin loại vitamin này có thể cải thiện cholesterol và kéo dài tuổi thọ.
Tuy nhiên, chỉ sau hai tuần sử dụng, bệnh nhân xuất hiện các dấu hiệu như đỏ bừng da, ngứa, buồn nôn, đau bụng và mệt mỏi nghiêm trọng, phải nhập viện cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan và đường huyết của anh đều tăng cao – kết quả của việc sử dụng niacin quá liều. Sau khi được kê phác đồ điều trị, tình trạng sức khỏe của người bệnh dần ổn định.
Bác sĩ S. Chatterjee. Ảnh: Parenting
Những năm gần đây, niacin (vitamin B3) được chú ý, không chỉ là một vi chất thiết yếu mà còn được quảng bá như một chất “chống lão hóa”. Nhiều người theo đuổi lối sống trường thọ cho rằng niacin và các dẫn xuất của nó có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa và kéo dài tuổi thọ.
Vitamin B3 (niacin) là gì?
Niacin là vitamin tan trong nước, cần thiết để cơ thể hoạt động bình thường. Chất này đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa thức ăn thành năng lượng, đồng thời giúp duy trì làn da, hệ thần kinh và tiêu hóa khỏe mạnh. Đáng chú ý, niacin là tiền chất của NAD⁺ (nicotinamide adenine dinucleotide) – phân tử có mặt trong mọi tế bào, tham gia vào quá trình sản xuất năng lượng, sửa chữa ADN và điều hòa phản ứng stress. Khi tuổi tác tăng lên, nồng độ NAD⁺ trong cơ thể giảm dần, được cho là liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe do lão hóa.
Mối liên hệ của vitamin B3 với tuổi thọ
Theo lý thuyết, nếu nồng độ NAD⁺ giảm theo tuổi tác, việc bổ sung vitamin B3 để tăng NAD⁺ có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy tín hiệu tích cực, như cải thiện chuyển hóa, tăng khả năng sửa chữa tế bào, thậm chí kéo dài tuổi thọ ở một số mô hình. Tuy nhiên, bằng chứng trên người thận trọng hơn.
Dù các thực phẩm bổ sung có thể làm tăng NAD⁺ trong cơ thể, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh cho thấy chúng giúp làm chậm lão hóa hoặc kéo dài tuổi thọ ở người. Chúng có thể hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa, nhưng không phải “viên thuốc kỳ diệu” chống lão hóa. Lão hóa là quá trình phức tạp, chịu tác động của nhiều yếu tố như di truyền, lối sống và môi trường, không chỉ phụ thuộc vào một phân tử đơn lẻ.
Lợi ích tiềm năng ngoài chống lão hóa
Ngay cả khi tác dụng “chống lão hóa” bị phóng đại, niacin vẫn có những vai trò quan trọng đối với sức khỏe. Chất này giúp tế bào tạo năng lượng hiệu quả. Niacinamide (một dạng của vitamin B3) được sử dụng rộng rãi trong da liễu nhờ khả năng củng cố hàng rào bảo vệ da và giảm viêm. Ngoài ra, niacin còn hỗ trợ sửa chữa ADN, tăng khả năng đáp ứng với stress oxy hóa và phòng ngừa bệnh pellagra – căn bệnh nghiêm trọng do thiếu vitamin B3. Tuy vậy, việc niacin cần thiết cho cơ thể không đồng nghĩa với việc bổ sung liều cao sẽ mang lại lợi ích.
Ảnh minh họa: Parenting
Rủi ro khi bổ sung niacin
Bổ sung niacin với hàm lượng cao, vượt xa nhu cầu hằng ngày, có thể gây các tác dụng phụ như đỏ bừng, ngứa da, rối loạn tiêu hóa, tăng đường huyết và độc tính với gan. Một số nghiên cứu gần đây cũng đặt ra lo ngại về nguy cơ tim mạch khi dư thừa niacin, liên quan đến các hợp chất gây viêm hình thành trong cơ thể. Nói cách khác, không phải cứ dùng nhiều là tốt.
Dù là vitamin tan trong nước, niacin không được đào thải ngay lập tức. Trước khi thải ra ngoài, lượng lớn niacin phải được gan xử lý. Khi nạp quá nhiều, gan có thể bị quá tải, làm tích tụ các chất trung gian gây độc, dẫn đến tổn thương gan.
Nhu cầu niacin thông thường chỉ khoảng 14-16 mg mỗi ngày, trong khi các sản phẩm bổ sung dùng cho mục đích kiểm soát cholesterol có thể chứa từ 500 đến 3.000 mg. Ở mức này, niacin được cơ thể xử lý giống như một loại thuốc hơn là vitamin thông thường.
Có cần thiết bổ sung niacin không?
Với phần lớn mọi người, câu trả lời là không. Tình trạng thiếu niacin hiện nay khá hiếm, bởi vitamin này có thể dễ dàng được cung cấp qua chế độ ăn cân bằng, với các nguồn quen thuộc như ngũ cốc nguyên hạt, lạc, thịt, cá và sữa.
Việc bổ sung chỉ cần thiết trong một số trường hợp cụ thể như được chẩn đoán thiếu hụt, một số bệnh lý nhất định hoặc khi có chỉ định của bác sĩ để kiểm soát cholesterol. Thay vì phụ thuộc vào thực phẩm chức năng, nền tảng của sức khỏe lâu dài vẫn là chế độ ăn hợp lý, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên. Niacin có thể hỗ trợ, nhưng không thể thay thế những yếu tố này. Nó chỉ đóng vai trò phụ trợ trong quá trình lão hóa khỏe mạnh, không phải yếu tố quyết định.
Hướng Dương (Theo Indian Express)
0 Comments