Bà Kawata, 35 tuổi, thị trưởng thành phố Yawata ở miền tây Nhật Bản, tháng trước thông báo sẽ nghỉ thai sản 16 tuần từ tháng 9 tới, gồm 8 tuần trước ngày dự sinh và 8 tuần sau khi sinh con. Bà cho biết vẫn sẽ theo dõi tình hình công việc qua hình thức trực tuyến và tham gia xử lý các quyết định khẩn cấp từ xa khi cần thiết.
“Tôi khá bất ngờ khi biết đây sẽ là trường hợp đầu tiên một thị trưởng nghỉ thai sản sau khi nhậm chức”, bà Kawata nói với các phóng viên hôm 21/5, theo Japan Times. “Tôi đang sắp xếp các phương án để việc nghỉ thai sản không ảnh hưởng đến hoạt động điều hành thành phố cũng như quá trình thực hiện những cam kết tranh cử”.
Bà Shoko Kawata, thị trưởng thành phố Yawata. Ảnh: Yawata City
Luật Lao động Nhật Bản quy định người lao động được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con. Tuy nhiên, các thị trưởng và nghị sĩ được xếp vào nhóm công chức đặc biệt nên không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này.
Do trước đây thành phố Yawata chưa có quy định nào về việc thị trưởng đương nhiệm nghỉ thai sản, chính quyền địa phương đã phải xây dựng cơ chế riêng để xử lý thời gian vắng mặt của bà Kawata, theo báo Asahi Shimbun.
Tại cuộc họp báo ngày 26/5, bà Kawata bày tỏ hy vọng quyết định sẽ “trở thành cơ hội thúc đẩy các cuộc thảo luận nhằm hoàn thiện hơn các quy định và cơ chế hiện hành”. Trong thời gian bà nghỉ thai sản, Phó thị trưởng Shigeto Nose sẽ đảm nhiệm công việc thay thế.
Bà Kawata sinh tháng 8/1990 tại tỉnh Nara và tốt nghiệp ngành Kinh tế của Đại học Kyoto. Sau khi ra trường năm 2015, bà gia nhập chính quyền thành phố Kyoto, phụ trách các hồ sơ hỗ trợ phúc lợi và tham gia nhiều dự án tái phát triển khu đất của những trường học đã đóng cửa. Năm 2022, bà trở thành thư ký của bà Akiko Santo, Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản.
Tháng 11/2023, bà Kawata đắc cử thị trưởng thành phố Yawata với tư cách ứng viên độc lập khi mới 33 tuổi. Theo NHK, bà là nữ thị trưởng trẻ nhất từng lãnh đạo một chính quyền thành phố ở Nhật Bản. Bà kết hôn vào tháng 12/2025.
Tuy nhiên, thông báo nghỉ thai sản của bà Kawata đã vấp phải nhiều ý kiến chỉ trích từ công chúng. Theo Asahi Shimbun, chính quyền thành phố Yawata nhận được khoảng 70 phản hồi qua điện thoại và email sau khi thông tin được công bố. Nhiều người cho rằng việc mang thai trong thời gian đảm nhiệm một nhiệm kỳ cố định là hành động “thiếu trách nhiệm”, trong khi một số ý kiến khác nhận xét việc thị trưởng nghỉ làm là sự lãng phí tiền thuế của người dân.
“Những người chỉ trích cho rằng mang thai trong khi đảm nhiệm một vị trí có trọng trách và nhiệm kỳ cố định là điều thiếu trách nhiệm. Nhưng tôi thấy ở đây có một mâu thuẫn. Xã hội nói rằng cần nhiều trẻ em hơn, nhưng việc sinh con vẫn bị xem là chuyện của riêng từng cá nhân. Mọi người chào đón trẻ em, nhưng lại không thực sự chấp nhận quá trình sinh nở. Chính khoảng cách đó khiến tôi bất ngờ”, bà Kawata nói với Japan Times.
Bà cho rằng xã hội Nhật Bản vẫn tồn tại kỳ vọng rất lớn rằng các quan chức phải luôn có mặt và làm việc liên tục.
“Tôi hiểu nguồn gốc của suy nghĩ đó, nhưng nó cũng khiến những người phải tạm gác công việc, dù chỉ trong thời gian ngắn, dễ bị nhìn nhận bằng con mắt khắt khe”, bà nói.
Nhật Bản ghi nhận 705.809 trẻ chào đời trong năm 2025, giảm 15.179 trường hợp so với năm trước và là mức thấp nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê dữ liệu tương đương vào năm 1899.
Trong nhiều năm qua, các chính phủ Nhật Bản đã triển khai nhiều biện pháp nhằm đảo ngược xu hướng suy giảm tỷ lệ sinh, như trợ cấp chăm sóc trẻ em và các chính sách khuyến khích nam giới nghỉ chăm con sau khi vợ sinh.
Trước đây, một số chính trị gia nam tại Nhật Bản từng nghỉ chăm con, trong đó có Shinjiro Koizumi, người trở thành thành viên nội các đầu tiên nghỉ phép chăm con vào năm 2020, và Kensuke Miyazaki, nghị sĩ đầu tiên công khai xin nghỉ chăm con vào năm 2016.
Bà Kawata được cho là nữ lãnh đạo chính quyền địa phương đương nhiệm đầu tiên ở Nhật Bản nghỉ thai sản trong thời gian tại chức. Theo truyền thông địa phương, chồng bà dự định nghỉ chăm con trong 6 tháng. Hai vợ chồng sẽ cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc em bé, trong khi bà Kawata vẫn tham gia xử lý các vấn đề chính sách quan trọng trong thời gian nghỉ sinh con.
Bà Kawata cho biết các quan chức tại tòa thị chính đã thảo luận về khả năng cho phép bà đưa con đến nơi làm việc sau khi kết thúc thời gian nghỉ thai sản. Tuy nhiên, bà lưu ý rằng một số nữ chính trị gia trước đây từng hứng chịu chỉ trích khi làm điều tương tự. “Tôi muốn từng bước tìm ra sự cân bằng phù hợp”, bà nói.
Phụ nữ hiện vẫn chiếm tỷ lệ thấp trong chính trường Nhật Bản. Họ chỉ chiếm chưa đến 16% số ghế tại Hạ viện. Mãi đến năm ngoái, nước này mới có nữ thủ tướng đầu tiên là Sanae Takaichi.
Theo Báo cáo Khoảng cách Giới toàn cầu 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Nhật Bản xếp thứ 118 trong số 148 quốc gia được khảo sát.
Bà Kawata cho rằng nhiều phụ nữ Nhật Bản vẫn thường bị đặt vào tình thế phải lựa chọn giữa sự nghiệp và việc làm mẹ.
“Nếu muốn sinh con, họ phải từ bỏ sự nghiệp; còn nếu muốn theo đuổi sự nghiệp, họ lại phải từ bỏ mong muốn có con”, bà nói với CNN. “Phụ nữ không nên bị buộc phải đưa ra lựa chọn kiểu ‘được cái này thì mất cái kia’. Chúng tôi đang từng bước cải thiện thực trạng này và tôi tin rằng xã hội đang hướng tới việc xây dựng những cơ chế bảo đảm bình đẳng giới một cách thực chất hơn”.
Hướng Dương (Theo Independent)
0 Comments