Trầm cảm, rối loạn lo âu
Đây được coi là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng thức giấc sớm. Trầm cảm thường đi kèm với cảm giác buồn bã kéo dài, mất hứng thú và thiếu năng lượng, trong khi rối loạn lo âu biểu hiện bằng sự căng thẳng, lo lắng quá mức. Cả hai rối loạn cảm xúc này đều tác động tiêu cực đến giấc ngủ, đặc biệt ở người bị lo âu – những người thường khó thư giãn, dễ tỉnh giấc nhiều lần trong đêm.
Các nghiên cứu cho thấy trầm cảm và lo âu thường dẫn đến tình trạng thức dậy vào rạng sáng. Người bệnh có thể tỉnh giấc do căng thẳng, mất ngủ hoặc suy nghĩ quá mức, và sau đó khó ngủ trở lại.
Với người trầm cảm, suy giảm chất lượng giấc ngủ là triệu chứng phổ biến. Họ thường cảm thấy tỉnh táo bất thường vào lúc gần sáng và khó đạt được giấc ngủ sâu.
Người mắc rối loạn lo âu thường ở trong trạng thái căng thẳng kéo dài, khiến não bộ hoạt động quá mức và dễ bị đánh thức đột ngột vào ban đêm.
Vì vậy, nếu một người thường xuyên tỉnh giấc vào khoảng 3-4 giờ sáng, đồng thời đi kèm các biểu hiện như tâm trạng sa sút, lo lắng hoặc vấn đề tâm lý khác, rất có thể đây là dấu hiệu sớm của trầm cảm hoặc rối loạn lo âu. Khi đó, cần sớm đi khám để được đánh giá và can thiệp tâm lý kịp thời.
Ảnh minh họa
Ngưng thở khi ngủ
Các bệnh lý hô hấp, đặc biệt hội chứng ngưng thở khi ngủ, cũng là nguyên nhân thường gặp khiến nhiều người thức giấc vào rạng sáng. Không ít trường hợp không biết mình bị gián đoạn hô hấp trong lúc ngủ, cho đến khi tỉnh dậy với cảm giác hụt hơi, khó thở.
Ngưng thở khi ngủ thường xuất phát từ tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp trên hoặc rối loạn cơ chế điều khiển hô hấp, khiến nhịp thở bị ngắt quãng trong lúc ngủ. Mỗi lần như vậy, não bộ bị kích thích do thiếu oxy tạm thời, khiến người bệnh bất ngờ tỉnh giấc giữa đêm.
Tình trạng này hay xảy ra vào khoảng 3 hoặc 4 giờ sáng – thời điểm cơ thể cần bổ sung oxy để duy trì hoạt động. Sự thiếu hụt oxy có thể khiến người bệnh giật mình tỉnh dậy từ giấc ngủ sâu. Nghiên cứu cho thấy người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ thường tỉnh giấc nhiều lần vào nửa sau của giấc ngủ, đặc biệt là rạng sáng, và khó ngủ lại sau đó.
Ngoài ra, người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ thường có biểu hiện buồn ngủ ban ngày, suy giảm trí nhớ, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, nếu thường xuyên thức giấc sớm kèm theo tình trạng buồn ngủ vào ban ngày, khô rát cổ họng khi thức dậy, cần nghĩ đến nguy cơ ngưng thở khi ngủ và nên đi khám để được kiểm tra, điều trị kịp thời.
Tiểu đường
Tiểu đường cũng là một nguyên nhân quan trọng gây thức giấc vào rạng sáng. Sự dao động đường huyết, đặc biệt là hạ đường huyết, dễ khiến người bệnh tỉnh giấc trong đêm. Do khó kiểm soát đường huyết, nguy cơ hạ đường huyết vào ban đêm ở người tiểu đường khá cao. Tình trạng này có thể gây chóng mặt, mệt mỏi, vã mồ hôi, khiến người bệnh tỉnh dậy vào khoảng gần sáng.
Hạ đường huyết lúc rạng sáng thường gây khó chịu và khiến người bệnh khó ngủ lại. Nghiên cứu cho thấy các đợt hạ đường huyết về đêm là nguyên nhân phổ biến dẫn đến rối loạn giấc ngủ ở người mắc tiểu đường. Ngoài ra, tiểu đường còn có thể tác động đến hệ thần kinh và nội tiết, từ đó làm trầm trọng thêm các rối loạn giấc ngủ.
Vì vậy, nếu người bệnh thường xuyên thức giấc ban đêm kèm theo các biểu hiện như chóng mặt, vã mồ hôi, cần sớm kiểm tra đường huyết để tránh những ảnh hưởng do biến động đường huyết gây ra.
Tăng huyết áp
Tăng huyết áp kéo dài có thể gây xơ cứng mạch máu, cản trở lưu thông máu và thường trở nên rõ rệt hơn vào ban đêm. Đặc biệt, vào thời điểm gần sáng, huyết áp thường có xu hướng biến động mạnh. Nghiên cứu cho thấy, sự dao động huyết áp về đêm, đặc biệt trong khoảng 3-4 giờ sáng, có thể gây ra các triệu chứng như đau đầu, tim đập nhanh, khó thở.
Những biểu hiện này khiến người bệnh bị đánh thức khỏi giấc ngủ sâu và khó ngủ trở lại. Về lâu dài, tăng huyết áp không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Vì vậy, người bị tăng huyết áp, đặc biệt là những người thường xuyên thức giấc vào rạng sáng, cần sớm điều chỉnh phác đồ điều trị và kiểm soát huyết áp ổn định để hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Hướng Dương (Theo Sohu)
0 Comments