(Tinsao.net) – Vào cuối triều đại nhà Thanh, các vấn đề trong cung đình luôn được bao phủ bởi sự bí ẩn, đặc biệt là giai đoạn xung quanh cái chết của Thái hậu Từ Hi.
Các tài liệu chính thức ghi rõ rằng bà qua đời vào ngày 15 tháng 11 năm 1908, tại Điện Nghi Liên thuộc Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, hưởng thọ 73 tuổi. Hồ sơ của các thái y cho thấy bà đã bị các vấn đề về đường tiêu hóa từ mùa hè, bị tiêu chảy dai dẳng và trở nặng vào mùa thu. Hoàng đế Quang Tự băng hà trên đảo Anh Đài vào ngày hôm trước, 14 tháng 11 năm 1908, và bà qua đời vào ngày hôm sau. Sử ký nhà Thanh ghi chép rằng bà qua đời vì nguyên nhân tự nhiên do bệnh kiết lỵ trở nặng. Hồ sơ cung đình cho thấy những năm cuối đời, sức khỏe của bà yếu đi và bị mất nước nghiêm trọng. Các bài thuốc do thái y kê có chứa các thành phần như cam đắng non và hạt củ cải, nhưng không giúp cải thiện tình trạng của bà nhiều. Mặc dù y tế triều đình nhà Thanh thời đó rất hiện đại, nhưng tuổi già và bệnh mãn tính cuối cùng đã ngăn cản bà qua khỏi.
Các nguồn thông tin phổ biến lại hoàn toàn khác. Em gái của Lý Liên Anh – thái giám thân cận của Từ Hi thái hậu chỉ tiết lộ điều này sau khi triều đại nhà Thanh sụp đổ. Bà nói rằng Thái hậu Từ Hi không chết vì bệnh tật mà bị đầu độc. Lời khẳng định này chủ yếu xuất phát từ các ghi chép lịch sử không chính thức từ thời Cộng hòa, chẳng hạn như cuốn *Thanh Bạch Lôi Triều* của Từ Khắc, thuật lại hồi ức của các thị vệ cũ. Lý LiênLý Liên Anh là thái giám thân tín nhất của Từ Hi, vào cung từ thời Hàm Phong và thăng tiến lên chức thái giám trưởng, chăm lo mọi nhu cầu của bà, từ ăn uống, ngủ nghỉ đến chải chuốt. Em gái ông cũng được cho là từng làm việc trong cung và nắm rõ tình hình.
Ngày 12 tháng 2 năm 1912, Thái hậu Long Vũ ký chiếu chỉ thoái vị, Phổ Nghi thoái vị, và triều đại chấm dứt hoàn toàn. Chỉ đến lúc đó, em gái của Lý Liên Anh mới dám nói riêng với mọi người rằng anh trai mình đã nói rằng trước khi Từ Hi chết, có người đã bỏ vào thức ăn của bà một loại thuốc độc tác dụng chậm, tích tụ dần dần, gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa tương tự như bệnh kiết lỵ. Tin đồn cho rằng môi bà chuyển sang màu đen và móng tay chuyển sang màu tím trước khi chết, những dấu hiệu trùng khớp với ngộ độc thạch tín. Tuy nhiên, các nhà sử học đã kiểm tra các tài liệu lưu trữ và không tìm thấy bằng chứng trực tiếp nào để chứng minh điều này; tất cả các ghi chép chính thức của triều đình nhà Thanh đều ghi rằng bà chết vì nguyên nhân tự nhiên.
Các xét nghiệm hiện đại đã cung cấp bằng chứng về nguyên nhân cái chết của Hoàng đế Quang Tự. Năm 2008, nhóm nghiên cứu Dự án Lịch sử nhà Thanh đã sử dụng các phương pháp khoa học để kiểm tra tóc, hài cốt và quần áo của ông, phát hiện nồng độ thạch tín cao gấp nhiều lần giới hạn cho phép, chứng minh ông bị ngộ độc thạch tín cấp tính. Các vết trên quần áo của ông, đặc biệt là ở bụng, rất rõ ràng, cho thấy sự lan rộng của chất độc trong quá trình phân hủy. Hồ sơ y tế cho thấy ông bị đau bụng dữ dội và nôn ra máu bốn ngày trước khi chết, được các thái và những người khác ghi nhận, nhưng không đề cập đến việc bị đầu độc. Tài liệu lưu trữ của triều đình nhà Thanh cho thấy một số đơn thuốc của ông có chứa một lượng nhỏ thạch tín, nhưng liều lượng không gây chết người. Tin đồn dân gian chỉ ra Thái hậu Từ Hi, cho rằng bà sợ mình sẽ chết trước và để Quang Tự lên nắm quyền, nên đã sai người thân tín thực hiện việc này. Theo trình tự thời gian, vài ngày trước khi Quang Tự chết, bà lâm bệnh nặng và triệu tập người để sửa đổi di chúc, đưa Phổ Nghi lên làm hoàng đế. Viên Thế Khải cũng bị nghi ngờ vì đã phản bội cuộc Cải cách Trăm ngày và sợ Quang Tự trả thù. Tuy nhiên, các ghi chép lịch sử thiếu bằng chứng chắc chắn, khiến các chuyên gia suy đoán rằng thủ phạm đến từ vòng thân cận của Từ Hi.
Trong thời gian trị vì, bà đã thúc đẩy Phong trào Tự cường, xây dựng hải quân và thành lập các nhà máy. Tuy nhiên, trong Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ nhất năm 1894, bà đã chuyển hướng ngân sách hải quân để xây dựng Cung điện Mùa hè, dẫn đến sự hủy diệt hoàn toàn hạm đội Bắc Dương. Trong Chiến tranh Trung-Pháp năm 1885, bà đã ký một hiệp ước bất lợi khác, nhượng lại lãnh thổ. Triều đại nhà Thanh trải qua một thời kỳ ổn định ngắn ngủi được gọi là Đồng Trị Phục Hưng, nhưng phần lớn bị tàn phá bởi những thất bại và xung đột nội bộ. Bà nắm giữ quyền lực chặt chẽ, biến Hoàng đế Quang Tự thành con rối, và mối quan hệ giữa hai người ngày càng căng thẳng. Sau khi bị giam cầm, cuộc sống của ông bị giám sát hoàn toàn; ngay cả thức ăn và đồ uống của ông cũng bị theo dõi. Hồ sơ y tế cho thấy ông thường xuyên ho và bị đau bụng; thể trạng vốn đã yếu của ông càng trở nên trầm trọng hơn trong thời gian bị quản thúc tại gia.
Những lời kể của em gái Lý Liên Anh lan truyền trong thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, được trích dẫn trong một số sách và ghi chép, cho rằng Thái hậu Từ Hi qua đời do tích tụ độc tố. Tuy nhiên, nghiên cứu lịch sử cho thấy điều này phần lớn là bịa đặt, thiếu bằng chứng trực tiếp. Bản thảo Sử ký nhà Thanh và các tài liệu lưu trữ của triều đình không đề cập đến việc đầu độc lẫn nhau; trọng tâm là việc Hoàng đế Quang Tự bị đầu độc. Các chuyên gia đã khám nghiệm thi thể Từ Hi và không tìm thấy dấu hiệu của lượng thạch tín quá mức. Hồ sơ bệnh án của bà cho thấy bệnh viêm dạ dày ruột mãn tính và kiết lỵ dẫn đến mất nước và kiệt sức. Một ngày trước khi bà qua đời, Hoàng đế Quang Tự cũng băng hà; bà đã đọc di chúc, sắp xếp công việc của mình, vẫn minh mẫn nhưng thể chất yếu ớt. Sự gần kề thời điểm qua đời của họ làm dấy lên nghi ngờ, nhưng về mặt khoa học, việc Hoàng đế Quang Tự bị đầu độc đã được xác nhận, trong khi cái chết của Từ Hi dường như là do tuổi già và bệnh tật tự nhiên.
Sau khi nhà Thanh sụp đổ, Thái hậu Từ Hi và Hoàng đế Quang Tự được chôn cất cùng nhau tại Lăng mộ Tây Thanh, nơi được trùng tu vào năm 1895. Năm 1928, Tôn Điền Long đã cướp phá lăng mộ, cho nổ tung buồng chôn cất, cạy mở quan tài, phá hủy thi hài và lấy trộm châu báu. Tôn Điền Long còn cho nổ tung cung điện ngầm, lấy đi quan tài, và thậm chí còn lấy được một viên ngọc trai lớn từ miệng Thái hậu Từ Hi, một sự kiện nổi tiếng cả trong và ngoài nước. Phổ Nghi ra lệnh cải táng, nhưng lăng mộ đã bị hư hại nghiêm trọng. Hiện nay là Di sản Thế giới, các chi tiết kiến trúc vẫn còn được nhìn thấy. Cuộc Cách mạng Tân Hợi bắt đầu ở Vũ Xương năm 1911, lật đổ chế độ đế chế, và cháu gái của Thái hậu Từ Hi, Hoàng hậu Long Vũ, đã ký chiếu chỉ thoái vị. Sự sụp đổ của triều đại đã đẩy nhanh việc những bí mật này được phơi bày. Mặc dù câu chuyện về em gái của Lý Liên Anh rất thu hút sự chú ý, nhưng nó nhắc nhở chúng ta rằng lịch sử phải dựa trên bằng chứng, chứ không chỉ là những câu chuyện kể.
Sau khi rời cung, Lý Liên Anh sống một cuộc đời kín đáo và qua đời tại nhà riêng ở Bắc Kinh vào ngày 4 tháng 3 năm 1911, hưởng thọ 63 tuổi. Không có ghi chép chính thức nào được lưu lại. Lời kể của em gái ông được lan truyền ở vùng Hà Kiến và sau đó xuất hiện trong các sử sách không chính thức. Các sử gia nhà Thanh không chấp nhận tuyên bố về việc đầu độc lẫn nhau, nhấn mạnh rằng vụ đầu độc Hoàng đế Quang Tự là do thân cận của Thái hậu Từ Hi dàn dựng. Những quyết định của Từ Hi, thường nhằm mục đích bảo vệ quyền lực của chính bà, đã dẫn đến sự suy tàn của triều đại nhà Thanh. Việc bà ký kết các hiệp ước bất bình đẳng đã làm dấy lên sự bất mãn trong dân chúng. Sau cuộc xâm lược của Liên minh Tám nước, bà đã ra lệnh xử tử các quan chức ủng hộ Nghĩa Hòa Đoàn và điều chỉnh chính sách, nhưng triều đại lúc đó đã đứng trên bờ vực sụp đổ.
0 Comments