(Tinsao.net) – UBND tỉnh Quảng Nam nhấn mạnh đây là nguồn tài sản quý, không chỉ giàu giá trị văn hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức đưa “Tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh” tại huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.
Sâm Ngọc Linh từ lâu được xem là loại dược liệu quý hiếm của Việt Nam, thường được người dân địa phương gọi là “cây thuốc giấu”. Loài cây này sinh trưởng tự nhiên dưới tán rừng nguyên sinh, chủ yếu quanh khu vực núi Ngọc Linh thuộc các huyện Nam Trà My (Quảng Nam), Đắk Glei và Tu Mơ Rông (Kon Tum).
Theo ông Nguyễn Thanh Hồng – giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam (trước sáp nhập), những tri thức liên quan đến việc khai thác, trồng và chế biến sâm Ngọc Linh đã gắn bó lâu đời với cộng đồng các dân tộc thiểu số nơi đây. Trong đời sống dân gian, sâm được xem như “thần dược” nhờ công dụng hỗ trợ chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe.
Tại Quảng Nam, sâm Ngọc Linh mọc ở độ cao khoảng 1.500 – 2.100m dưới tán rừng già, nơi có khí hậu ẩm mát, đất giàu mùn và nhiều suối tự nhiên. Loài cây này tập trung chủ yếu ở xã Trà Linh, huyện Nam Trà My (cũ).
Qua hơn 40 năm nghiên cứu, nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước đã xác nhận giá trị dược lý nổi bật của sâm Ngọc Linh cùng sự đặc biệt về điều kiện sinh trưởng.
Trong hồ sơ đề nghị công nhận di sản, UBND tỉnh Quảng Nam (trước sáp nhập) cho biết tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh được hình thành từ quá trình lao động, gắn bó với núi rừng qua nhiều thế hệ. Người dân địa phương hiểu rõ đặc tính sinh học của cây, từ đó tích lũy kinh nghiệm trong việc nhân giống, chăm sóc, thu hoạch và chế biến.
Trước đây, khi sâm còn mọc tự nhiên nhiều trên núi Ngọc Linh, đồng bào Xê Đăng thường vào rừng đào củ mang về trồng. Ban đầu, họ nhân giống bằng cách cắt nhỏ củ, sau đó dần chuyển sang phương pháp gieo hạt và trồng tập trung.
Đến nay, người dân địa phương đã xây dựng được quy trình tương đối hoàn chỉnh từ khâu trồng, chăm sóc đến thu hoạch và chế biến sâm. Nhiều doanh nghiệp cũng tham gia sản xuất các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh theo hướng công nghiệp như trà túi lọc, bánh, kẹo, thực phẩm chức năng…
Sự phát triển của nghề trồng sâm tại Nam Trà My còn kéo theo việc truyền dạy kinh nghiệm giữa các hộ dân. Những người có kỹ thuật tốt chủ động hướng dẫn cộng đồng cùng tham gia canh tác, đồng thời ứng dụng thêm tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất.
Những năm gần đây, sâm Ngọc Linh trở thành cây trồng chủ lực giúp nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số cải thiện thu nhập và thoát nghèo. Không chỉ người dân, các tổ chức, doanh nghiệp và nhà khoa học cũng tham gia vào quá trình nghiên cứu, trồng, chế biến sâu và phát triển sản phẩm từ sâm. Song song với đó, ý thức bảo vệ rừng cũng được nâng cao vì việc trồng sâm gắn chặt với hệ sinh thái rừng nguyên sinh.
Trước sáp nhập, UBND tỉnh Quảng Nam nhận định tri thức dân gian về khai thác, trồng và chế biến sâm Ngọc Linh là “kho tàng quý giá”, vừa mang giá trị văn hóa truyền thống, vừa đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Hiện vùng quy hoạch trồng sâm Ngọc Linh tại Nam Trà My rộng khoảng 15.000ha, trải dài trên 7/10 xã của huyện. Có hơn 1.250 hộ dân tham gia trồng sâm với diện tích hơn 2.000ha, sản lượng mỗi năm khoảng 10 tấn, mang lại giá trị từ 420 – 600 tỷ đồng. Ngoài ra, hơn 1.500 hộ dân đang canh tác khoảng 1.500ha sâm và 18 doanh nghiệp đăng ký trồng sâm dưới tán rừng với diện tích hơn 341ha.
0 Comments