(Tinsao.net) – Ngày dài 25 giờ đang dần trở thành hiện thực, nhưng không phải theo cách nhiều người tưởng.
Nếu bạn hy vọng sắp có thêm một tiếng để ngủ, thì phải chờ… khoảng 200 triệu năm nữa. Tuy nhiên, câu chuyện đằng sau hiện tượng này lại mang ý nghĩa đáng lo ngại hơn nhiều.
Trái Đất đang quay chậm lại và con người có liên quan
Từ năm 2000 đến nay, độ dài một ngày trên Trái Đất đã tăng lên với tốc độ khoảng 1,33 mili giây mỗi thế kỷ. Điều đáng chú ý là nguyên nhân không còn chủ yếu đến từ lực hấp dẫn của Mặt Trăng như trước đây, mà lại liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu, cụ thể là quá trình băng tan nhanh tại Greenland và Nam Cực.
Băng đang tan dần do biến đổi khí hậu
Các nhà khoa học, trong đó có Surendra Adhikari từ NASA, cho rằng chỉ trong chưa đầy một thế kỷ, con người đã tác động đến hệ thống khí hậu mạnh đến mức ảnh hưởng cả tốc độ tự quay của hành tinh.
Mặt trăng đang mất dần quyền kiểm soát thời gian
Trong 4.5 tỷ năm, vòng quay của Trái đất được điều khiển bởi một cuộc giằng co trọng lực đơn giản với Mặt trăng. Lực hút của Mặt trăng tạo ra các khối triều cường trong đại dương. Khi Trái đất quay dưới những khối đó, lực ma sát với đáy biển đóng vai trò như một má phanh dai dẳng. Theo một lời giải thích chi tiết từ Trung tâm Hành trình Không gian Goddard của NASA, quá trình này làm mất năng lượng quay và làm chậm hành tinh khoảng 2.4 mili giây mỗi thế kỷ.
Tốc độ đó chậm đến mức sẽ mất hai trăm triệu năm để thêm một giờ vào mỗi ngày. Không có ngày cụ thể nào trên lịch để khoanh vùng cả. Ngày dài 25 giờ là một sự chắc chắn về mặt địa chất, không phải là một sự xung đột về lịch trình sinh hoạt.
Nhưng nhịp điệu cổ xưa và có thể dự đoán được đó đang bị phá vỡ. Các nhà nghiên cứu do Mostafa Kiani Shahvandi từ ETH Zurich dẫn đầu đã phân tích hơn 120 năm dữ liệu và nhận thấy rằng sự chuyển dịch khối lượng do khí hậu hiện đang đẩy nhanh quá trình chậm lại này, vượt xa những gì chỉ mình Mặt trăng có thể giải thích.
Băng tan đang làm phẳng hành tinh
Nguyên lý khá đơn giản: khi các khối băng lớn tan chảy, nước dồn về vùng xích đạo, làm thay đổi cách phân bố khối lượng trên hành tinh. Điều này khiến Trái Đất hơi “phẳng” hơn và quay chậm lại, tương tự như một vận động viên trượt băng dang tay để giảm tốc độ xoay.
Dữ liệu từ các vệ tinh như GRACE cho thấy xu hướng này ngày càng rõ rệt. Nếu lượng khí thải tiếp tục tăng, đến năm 2100, mức kéo dài ngày có thể đạt 2,62 mili giây mỗi thế kỷ, vượt qua cả tác động truyền thống của Mặt Trăng.
Tại sao các phần nghìn giây lại quan trọng với cuộc sống hiện đại?
Nghe thì có vẻ nhỏ, nhưng vài mili giây lại cực kỳ quan trọng với các hệ thống như GPS. Chỉ một sai lệch nhỏ trong thời gian cũng có thể khiến vị trí định vị bị lệch hàng trăm mét.
Đó là lý do từ năm 1972, những người giữ thời gian tại Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia đã thêm 27 giây nhuận vào Giờ Phối hợp Quốc tế để giữ cho hai hệ thống này đồng bộ. Giây nhuận cuối cùng được chèn vào ngày 31 tháng 12 năm 2016.
Tốc độ tan băng cực nhanh ở các cực tạo ra một biến số mới và khó lường vào những tính toán đó. Như nhóm của Adhikari đã lưu ý, vòng quay của hành tinh không còn là một vấn đề thiên văn thuần túy nữa. Bây giờ nó là một vấn đề khí hậu.
Không chỉ thời gian, trục Trái Đất cũng đang dịch chuyển
Sự thay đổi khối lượng không chỉ làm chậm vòng quay mà còn khiến trục quay của hành tinh dịch chuyển, hiện tượng gọi là chuyển động cực.
Sử dụng các thuật toán máy học để phân tích 120 năm đo lường, nhóm nghiên cứu nhận thấy 90 phần trăm sự biến động lặp đi lặp lại ở vị trí trục có thể được giải thích bằng những thay đổi trong nước ngầm, các dải băng, sông băng và mực nước biển. Trục Trái đất đã dịch chuyển khoảng 30 feet trong thế kỷ qua.
Một sự trôi dạt đột ngột về phía đông bắt đầu vào khoảng năm 2000 đã được truy nguyên trực tiếp từ việc băng tan nhanh ở Greenland và Nam Cực cũng như do cạn kiệt nước ngầm ở lục địa Á-Âu. Các bằng chứng đều hội tụ về một điểm duy nhất. Những thay đổi về khối lượng bề mặt do khí hậu gây ra hiện đã có thể phát hiện được ở quy mô toàn hành tinh.
Một tương lai dài hơn 24 giờ nhưng đầy biến động
Theo các nghiên cứu gần đây, ngày 25 giờ chắc chắn sẽ đến, nhưng đó là câu chuyện của hàng trăm triệu năm sau. Điều đáng chú ý hơn là tốc độ thay đổi hiện tại không còn hoàn toàn tự nhiên mà chịu tác động rõ rệt từ con người.
Nói cách khác, độ dài của một ngày – thứ tưởng chừng bất biến – giờ đây cũng đang phản ánh những biến động sâu sắc của khí hậu toàn cầu.
0 Comments