Ăn uống ở Nhật Bản không chỉ đơn thuần là về thức ăn; nó còn bao hàm ý thức mạnh mẽ về sự hiện diện, lòng biết ơn và sự kết nối với lịch sử (thông qua truyền thống Thần đạo và Phật giáo). Mục đích của quá trình chuẩn bị thức ăn thay đổi từ một nhu cầu thiết yếu thành một con đường dẫn đến tâm linh, vừa để nuôi dưỡng tinh thần vừa để nuôi dưỡng thể chất.
Những nguyên tắc trong ẩm thực Nhật Bản nhấn mạnh sự kỷ luật trong cách chuẩn bị món ăn, đồng thời đề cao việc trân trọng những gì chúng ta tiêu thụ thông qua các nghi thức giúp tạo nên sự kết nối với thực phẩm, từ lúc lựa chọn đến khi thưởng thức.
Khi áp dụng 5 nghi thức cơ bản này vào cuộc sống, bạn sẽ dần từ bỏ thói quen ăn uống vô thức, thay vào đó nhìn nhận việc ăn như một trải nghiệm mang tính tinh thần. Việc thực hành những truyền thống chánh niệm này biến mỗi bữa ăn thành một hành động sống có chủ đích, đồng thời thể hiện sự trân trọng sâu sắc đối với văn hóa.
Ảnh: Healthline
Itadakimasu
Trước khi ăn miếng đầu tiên, người Nhật thường chắp tay và nói “Itadakimasu”, có thể hiểu là “Tôi xin đón nhận một cách trân trọng”.
Không giống như lời chúc “chúc ngon miệng” mang tính xã giao, nghi thức này bắt nguồn từ Thần đạo và Phật giáo, nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với sinh mệnh của thực vật, động vật đã góp phần tạo nên món ăn, cũng như công sức của người nông dân và đầu bếp.
“Itadakimasu” giúp mỗi người thoát khỏi thói quen ăn uống vô thức, từ đó nhận ra và trân trọng nguồn năng lượng sống hiện diện trong từng món ăn trên bàn.
Hara Hachi Bu
Đây là nguyên tắc có nguồn gốc từ Nho giáo, được người dân Okinawa (Nhật Bản) xem như một nền tảng văn hóa quan trọng trong “Vùng Xanh” – nơi nổi tiếng với tuổi thọ cao. Theo đó, mỗi người chỉ nên ăn đến khi cảm thấy no khoảng 80%.
Do não mất khoảng 20 phút để nhận biết tín hiệu no từ dạ dày, việc dừng ăn trước khi đạt trạng thái no hoàn toàn giúp tránh ăn quá mức và hạn chế cảm giác mệt mỏi sau bữa ăn. Thực hành “hara hachi bu” giúp thay đổi mối quan hệ với thực phẩm – từ việc ăn cho no sang ăn để nuôi dưỡng cơ thể, đồng thời cải thiện rõ rệt tiêu hóa, kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa về lâu dài.
Húp mì thành tiếng
Ở nhiều nền văn hóa, phát ra tiếng khi ăn bị xem là bất lịch sự. Tuy nhiên, tại Nhật Bản, việc húp mì (như mì soba, mì udon, mì ramen hoặc các loại mì Nhật khác) lại rất quan trọng. Khi húp mì, không khí được kéo vào cùng sợi mì, giúp làm nguội nhanh và đồng thời làm dậy mùi thơm, hương vị của món ăn. Đây cũng là một cách “giao tiếp không lời” để thể hiện với đầu bếp rằng bạn đang thực sự thưởng thức bữa ăn.
Thói quen này giúp người ăn trải nghiệm món ăn bằng nhiều giác quan hơn, trong một trạng thái thoải mái và tự nhiên.
Ăn theo hình tam giác
Trong bữa ăn Nhật Bản, món ăn thường được phục vụ trong nhiều bát nhỏ (chẳng hạn mô hình ichiju sansai – một canh, ba món). Từ đó hình thành thói quen “ăn theo hình tam giác”: lần lượt ăn một miếng cơm, một ngụm canh, rồi một ít món ăn kèm, sau đó lặp lại chu trình này cho đến khi kết thúc bữa.
Cách ăn này giúp bạn không “ăn dồn” một món trước khi chạm đến các món khác, đồng thời giữ được sự cân bằng hương vị trong suốt bữa ăn. “Ăn theo hình tam giác” cũng hạn chế cảm giác ngán vị và khuyến khích ăn chậm, thưởng thức có ý thức thay vì vội vàng.
Hashi-watashi
Trong văn hóa Nhật Bản, việc sử dụng đũa đi kèm nhiều quy tắc thể hiện sự tôn trọng (iimigushi). Chẳng hạn, không chuyền thức ăn từ đôi đũa này sang đôi đũa khác (hashi-watashi) hay cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm. Cả hai hành động này đều gợi liên tưởng đến các nghi thức trong tang lễ, vì vậy bị xem là điều kiêng kỵ trên bàn ăn.
Việc tuân thủ những quy tắc này giúp người ăn giữ được sự ý thức và kỷ luật khi dùng đũa, coi chúng không chỉ là công cụ mà còn là biểu hiện của sự tôn trọng đối với không gian xã hội và tinh thần trong bữa ăn.
Hướng Dương (Theo Times of India)
0 Comments